Seizoen 2024/2025

De grote filosofische vraag van onze tijd, betoogt Jeroen Hopster, is welke rol toeval moet spelen in leven en samenleving. Mensen bespelen het toeval op tal van slimme manieren. Méér toeval is echter niet altijd beter: volledige chaos leidt, net als volledige orde, tot een verlies aan vrijheid, veiligheid en creativiteit. De kunst is om het toeval juist te doseren. Hoeveel risico moet de mensheid nemen? Kunnen we geboortegeluk beïnvloeden? Genereert kunstmatige intelligentie nieuwe vormen van toeval?
Jeroen Hopster (1987) is universitair docent Ethiek aan de Universiteit Utrecht en columnist voor Filosofie Magazine. Hij promoveerde met een proefschrift over evolutionaire ethiek en doet onderzoek naar morele vraagstukken over techniek en klimaat. Over toeval en ‘what if-geschiedenis’ schreef hij eerder het boek De andere afslag (2018).  j.k.g.hopster@uu.nl
Impressie van de avond

De drie grote premoderne denktradities, shintō, boeddhisme en confucianisme, en hun interactie staan centraal in Japanse filosofie. De denkweg van verfijning en verbinding. Michel Dijkstra laat zien dat deze drie stromingen één denkweg vormen waarmee je jouw leven kan verfijnen en je verbinding met de wereld kan verdiepen. Laat jouw levensweg inspireren door hun Weg, die ontspringt in het menselijke hart: kokoro.
Michel Dijkstra (1982) is docent en publicist op het gebied van oosterse filosofie en westerse mystiek. Hij promoveerde op het werk van Meister Eckhart en zenmeester Dogen. In 2019 verscheen In alle dingen heb ik rust gezocht, in 2021 gevolgd door Intimiteit en onthechting. Eerder publiceerde hij onder andere Zenboeddhisme (2010), Inleiding taoïstische filosofie (redactie, 2015) en Basisboek oosterse filosofie (2016). post@micheldijkstra.info  Impressie van de avond

Kunstmatige intelligentie is grotendeels het domein van technici en programmeurs en van grote bedrijven als Google. Met de opkomst van kunstmatige intelligentie rijzen er ook fundamentele vragen. Kan een machine zonder een menselijke geest wel echt denken? En zijn mens en maatschappij beter af met kunstmatige intelligentie? Guido van der Knaap behandelt de mogelijkheden en onmogelijkheden van kunstmatige intelligentie tegen de achtergrond van de filosofische traditie.
Guido van der Knaap (1991) studeerde wijsbegeerte, logica en politicologie aan de Universiteit van Amsterdam en werkt daar als docent bij de opleiding kunstmatige intelligentie. Het boek Van Aristoteles tot algoritme is zijn debuut en stond al direct op de shortlist van de Socratesbeker 2023.  linkedin.com/in/guido-van-der-knaap   Impressie van de avond

Erasmus en Spinoza zijn filosofen die in ons land lang werden gehaat, om vervolgens te worden vereerd. In Spelen met waarden, betalen met gedachten onderzoekt Ronald van Raak hoe het denken van Erasmus en Spinoza tot stand kwam en welke waarden eraan ten grondslag lagen. Hij beschrijft hoe hun denkbeelden door de tijd heen werden gebruikt en wat hun filosofie kan betekenen in het huidige debat over de vraag wat ons nog met elkaar verbindt.
Ronald van Raak (1969) is een Nederlands historicus en voormalig politicus. Namens de Socialistische Partij (SP) was hij achtereenvolgens lid van de Eerste en Tweede Kamer der Staten-Generaal. Sinds 2021 is hij hoogleraar ‘Erasmiaanse waarden’ aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Ronald van Raak is de initiatiefnemer van de Wet Huis voor klokkenluiders. Van Raak was recensent voor De Nieuwe Liefde en is columnist voor ThePostOnline.  rvraak@sp.nl  Impressie van de avond

De menselijke soort bestaat al honderdduizenden jaren, maar het inzicht dat we kunnen klussen aan onze moraal is relatief nieuw. We zijn er nog niet zo handig in. Bovendien hebben we alleen gammel gereedschap: ons feilbare verstand. Toch kunnen we onze opvattingen over goed en kwaad aanscherpen. Tijdens deze avond gaat Klaas op interactieve wijze u helpen om uw moraal te verbeteren. Ter inspiratie draagt de dichter Co Woudsma verbetergedichten voor uit zijn poëziebundels.
Klaas Rozemond (1960) is filosoof en jurist en werkt als universitair hoofddocent strafrecht bij de Universiteit van Amsterdam en als leraar filosofie bij het Winford College in Amsterdam. Hij publiceerde eerder Het menselijke kwaad over de vraag wat het kwaad inhoudt. Samen met Jet Nijkamp en Co Woudsma publiceerde hij Filosofie voor de zwijnen. Over het geluk van dier en mens. Dat laatste boek haalde in 2005 de Shortlist van de Socratesbeker.
klaas.rozemond@gmail.com  Impressie van de avond

Filosoof en auteur Pablo Lamberti komt spreken over zijn boek Een oefening in leven. Filosofie als ambacht. Dit boek is geselecteerd voor de longlist van de Socratesbeker 2025, de prijs voor het meest urgente, oorspronkelijke en prikkelende Nederlandstalige filosofieboek. Tijdens deze avond nemen we samen met Lamberti een duik in de wereld van de antieke filosofie en ontdekken we hoe klassieke wijsheid ons kan helpen in het moderne leven.
Pablo M. Lamberti (1985) studeerde filosofie en bedrijfswetenschappen en promoveerde op een proefschrift over luisteren als spirituele oefening in de Griekse en Romeinse oudheid. Hij houdt zich intensief bezig met interculturele filosofie en bestaansethiek. In 2021 verscheen zijn debuut Strijdvaardig leven. pablolamberti@protonmail.com  Impressie van de avond

In dit VWO-eindexamenboek filosofie 2024-2028 onderzoeken de schrijvers wat ons tot mens maakt. Waarin verschillen wij van dieren? Worden wij gepasseerd door computers die rationeler zijn dan wij, kunst kunnen scheppen en morele oordelen vellen? Wat is ons bewustzijn en hoe begrijpen wij onszelf? Hoe gaat virtual reality onze persoonlijke waarneming transformeren? Is er dan eigenlijk wel een onveranderlijke essentie van de menselijke ervaring? In een tijd waarin we worden geconfronteerd met de impact van ons bestaan op de wereld, is het van groot belang om deze vraag te blijven stellen.
Kirsten Poortier is docent filosofie en kunst en was mederedacteur van het handboek Filosofie op school (2021). Samen met Erik Myin, hoogleraar filosofie aan de Universiteit Antwerpen, schrijver over waarneming, cognitie en bewustzijn en Peter-Paul Verbeek, hoogleraar filosofie en ethiek van wetenschap en techniek en tevens rector magnificus aan de Universiteit van Amsterdam, heeft zij het eindexamenboek Wat maakt de mens? geschreven.
k.poortier@rug.nl  Impressie van de avond