Seizoen 2011/2012

14 september – Joke Hermsen - Het fenomeen tijd
Op woensdag 14 september combineert schrijfster en filosofe Joke Hermsen in haar inleiding twee van haar essays: Windstilte van de ziel en Stil de tijd. Met deze laatste heeft zij de Jan Hanlo essayprijs 2011 gewonnen. Haar beschouwingen draaien om het fenomeen ‘tijd’. Enerzijds behandelt zij het heden, de kern vattend van ons aller worsteling met het drukke dagelijks bestaan. Anderzijds schetst zij een filosofisch beeld van het begrip ‘tijd’ aan de hand van filosofen en andere denkers door de eeuwen heen. Zij hanteert daarbij een gedegen, maar tegelijkertijd luchtige en toegankelijke stijl. Windstilte van de ziel is doortrokken van een opvallende rust en een stilte. Het lezen van het essay creëert als het ware een windstil hoekje in de ziel van de lezer en is daarmee bijzonder overtuigend in zijn pleidooi vóór de noodzaak van het ervaren van innerlijke tijd.
Aansluitend zal er in een leeskring gesproken worden over het boek ‘Stil de tijd’. U kunt zich opgeven bij de boekhandel Spijkerman en bij Antje van der Hoek.
26 oktober - Maureen Sie - Hoezo vrije wil
Op woensdag 26 oktober zal Maureen Sie schrijfster van het boek ‘Hoezo Vrije Wil’ de avond verzorgen. Volgens veel hedendaagse neurowetenschappers en psychologen is inmiddels onomstotelijk aangetoond dat ‘de vrije wil’ niet bestaat. Maar wat bedoelen zij precies met ‘de vrije wil’? Tijdens een korte introductie op het filosofische vraagstuk van ‘de vrije wil’ komen vragen aan de orde wat de wetenschappelijke bevindingen nu aantonen over ‘de vrije wil’, wat de maatschappelijke gevolgen daarvan zijn en hoe de filosofen daarover denken.
Tijdens de aansluitende dialoog zullen we bespreken wat deze overwegingen rondom de vrije wil betekenen in ons leven. Maar ook over hoe ervaren wij zelf ‘de vrije wil’ in ons leven? Het thema De vrije wil is het eindexamenonderwerp van VWO leerlingen die filosofie in hun pakket hebben. Via de docenten filosofie van middelbare scholen streven we er naar om veel middelbare scholieren te betrekken bij deze avond.
Maureen Sie is filosoof aan de Erasmus Universiteit Rotterdam (universitair hoofddocent en wetenschappelijk onderzoeker) en auteur/samensteller van het boek Hoezo Vrije Wil? Perspectieven op een heikele kwestie. 
18 januari 2012 - Ger Groot - ‘Net een boek…, de werkelijkheid van de schijn, en vice versa’
In boeken en films wordt een wereld opgeroepen die niet echt is. Dat willen schrijvers en critici ons althans doen geloven: ‘Dit boek is geheel ontsprongen aan de fantasie van de auteur’.  Maar, is die wereld wel zo onecht? Soms lijkt het immers alsof we in een roman of film onze eigen situatie scherper onder ogen krijgen dan in de werkelijkheid het geval is. En, is die werkelijkheid van haar kant wel zo ‘echt’ als wij denken? Bereikt ze haar meest intense betekenis niet juist vaak op die ogenblikken waarop we verzuchten dat ze ‘net een boek’ lijkt?
Ger Groot gaat woensdag de 18e in op vragen zoals: Wat hebben literatuur en filosofie met elkaar van doen? Kunnen ze elkaar van dienst zijn? ‘Fictie is nooit alleen maar fictie, en werkelijkheid nooit alleen maar de realiteit.’ Romanschrijvers geven antwoorden op levensvragen. Filosofen ook. Het gaat om het verschil in benadering.
Filosoof en schrijver Dr. Ger A.M. Groot (1954) doceert wijsgerige antropologie en cultuurfilosofie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Daarnaast publiceert hij veelvuldig beschouwingen, boekbesprekingen en opiniestukken in dag- en weekbladen en culturele tijdschriften. Hij is in september 2009 benoemd tot bijzonder hoogleraar ‘Filosofie en literatuur’ aan de Radboud Universiteit te Nijmegen. Zijn oratie was getiteld Vergeten te bestaan; echte fictie en het fictieve ik.
14 maart - Thierry Baudet - een filosofische beschouwing op politieke ontwikkelingen
In zijn lezing zal Thierry Baudet ingaan op de individualisering, die zowel door het (neo-)liberalisme en de sociaaldemocratie is omarmd, en betogen dat daarin nu een kentering plaatsheeft. In plaats van met het individu en zijn ‘onvervreemdbare rechten’ bezig te zijn, vragen we ons vandaag de dag af wat we nog met elkaar delen. Wat hebben we nog gemeenschappelijk?
Thierry H.P. Baudet (1983) is jurist en historicus en verbonden aan de Universiteit Leiden. In maart 2010 publiceerde hij de essaybundel ‘Conservatieve Vooruitgang’, waarin belangrijke conservatieve denkers van de 20e eeuw worden geportretteerd. In november 2011 verscheen het vervolg ‘Revolutionair verval’. Thierry Baudet is columnist van NRC Handelsblad. Hij is een vertegenwoordiger van een nieuwe generatie Europeanen, die op frisse wijze naar oude vraagstukken kijkt.
11 april – Sebastien Valkenberg – Hollow Man (film)
Wat als je helemaal onzichtbaar zou zijn? Dat is het thema van de film Hollow Man van Paul Verhoeven. Hoofdpersoon is Sebastian Caine (gespeeld door Kevin Bacon), een wetenschapper die er in geslaagd is om dieren onzichtbaar te maken, maar lukt hem dit ook met mensen? Caine werpt zichzelf op als proefpersoon en overleeft het experiment ternauwernood. Dan dient zich de vraag aan: kan hij de nieuw verworven status aan? Filosoof en publicist Sebastien Valkenberg (1978) geeft een inleiding bij de film en begeleidt de dialoog na afloop.
Deze film is een spannende uitwerking van het oudste filosofische gedachte-experiment uit de filosofie. 2500 jaar eerder hield Plato zich al bezig met de relatie tussen ons gedrag en (het gebrek aan) toezicht.
14 april - Coen Simon - Wachten op geluk
De moderne mens wil te veel, tenminste zo luidt zijn zelfdiagnose. Dus storten we ons massaal op zelfonderzoek. Want als we weten wie we zijn, weten we beter wat we echt willen. Alleen zien we één vraag over het hoofd: biedt de wereld ooit wat we willen? In Wachten op geluk duikt filosoof en publicist Coen Simon (1972) in zijn eigen gevoelens van hoop, heimwee, luiheid, liefde, agressie, ongeduld en schaamte en toont een verrassende eigenschap van het verlangen: het is niet de vervulling, maar het is het verlangen zelf dat zin geeft aan het leven.
17 april - Bert Keizer - Waar blijft de ziel?
Bert Keizer is de schrijver van het essay Maand van de Filosofie. ‘Wat denk je over de ziel als je oog in oog staat met meneer Jansen nadat er een flinke hap uit zijn frontaalkwab is verwijderd?’ Arts, schrijver en filosoof Bert Keizer weet als verpleeghuisarts als geen ander hoe mensen kunnen aftakelen als gevolg van hersenschade. Hij verzet zich in het essay Waar blijft de ziel? tegen het populaire idee dat ‘wij ons brein zijn’ en vraagt zich af wanneer en waarom wij vinden dat mensen een ziel hebben en of we die ook kwijt kunnen raken.
21 april - Daan Oostveen - Zhuang Zi & Nietzsche
Zhuang-Zi en Nietzsche vertegenwoordigen een alternatieve stroming in de filosofie van Oost en West. Beiden leggen sterk de nadruk op een individualistische moraal. Bovendien vertegenwoordigen ze allebei een wereldbeeld dat in de kern naturalistisch is. Daan Oostveen (1985), filosoof, docent, publicist en vrijbuiter, plaatst in zijn lezing beide denkers naast elkaar, rondom o.a. het motief van de vlinder, de droom en de vrije wil.